رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری

4,000 تومان

توضیحات

بخشی از پیشگفتار کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری:

حکیم عمر خیام (عمربن ابراهیم خیّام نیشابورى) از حکما و ریاضى دانان و شاعران بزرگ ایران در اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم در عصر سلجوقى است. او فقه را در محضر امام موفق نیشابورى آموخت و سپس حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و ستاره‏ شناسى را نیز فراگرفت. برخى او را از شاگردان شیخ‏‌الرّییس ابوعلى سینا مى‏دانند.البته شاید هم خیّام درفلسفه و حکمت خود را پیرو مکتب ابن سینا دانسته باشد. خیّام با خواجه نظام‏ الملک طوسى نیز رابطه‏‌ى خوبى داشت. بنابراین به دعوت وى که در آن زمان وزیر سلطان ملکشاه سلجوقى بود، به اصفهان رفت تا سرپرستى رصدخانه‏ى اصفهان را به عهده بگیرد.در حدود سال ۴۵۸ طرح اصلاح تقویم را تنظیم و تقویم جلالى را که به نام جلال‏الدینملک شاه سلجوقى مشهور است تدوین نمود. قدیمى‏ترین منبع و مأخذى که در آن از خیّام نامى آمده «چهار مقاله‏ى نظامى عروضى» است. درباره‌‏ى رباعیّات خیّام پژوهشهاى فراوانى به زبان فارسى و زبانهاى دیگر صورت گرفته است. استقبال بى‏‌نظیرى که از خیّام و افکار او در جهان به عمل آمده، سبب شده است که رباعیّات او به بیشتر زبانهاى زنده‏‌ى دنیا ترجمه شود. «ادوارد فیتزجرالد» انگلیسى رباعیّات خیّام را بهزبان انگلیسى ترجمه نمود که این کار سبب شهرت هر چه بیشتر خیّام و رباعیّات او درغرب گردیده است. بنابراین، اگر چه جایگاه علمى خیّام برتر از پایگاه ادبى اوست، لیکنشهرت جهانى وى به عنوان شاعر، تا حدود زیادى مرهون فیتزجرالد انگلیسى مى‏باشدکه توانسته است با ترجمه‏ى شاعرانه‏اش، رباعیّات خیّام را به جهانیان بشناساند.اکثر اینترجمه‏ها نیز با تحقیقاتى درباره‏ى احوال و آثار و افکار خیّام همراه است.

دانشنامه‏‌ى خیّامى در واقع مجموعه‏‌ى رسائل علمى، فلسفى و ادبى عمرخیّام، که در سال۱۳۷۶ خورشیدى (مطابق با ۱۹۹۷ میلادى ) به مناسبت سال جهانى بزرگداشت وى ازسوى یونسکو ( UNESCO ) اعلام شد، در اردیبهشت ماه سال ۱۳۷۷ به جامعه‏‌ی ایرانیان فرهیخته در عرصه‏‌هاى پژوهشهاى ایرانى و تاریخ علوم در ایران هدیه گردید.

در واقع، خیّام زندگی‌اش را به عنوان ریاضى‏دان، ستاره‏شناس و فیلسوف مشهور سپرىکرد. در حالى که، معاصرانش از جمله نظامى عروضى و بیهقى از رباعیّاتى که امروز‌ مایه‏‌ى شهرت و افتخار او هستند، بى‏خبر بودند. صادق هدایت در این باره مى‏گوید:

«گویا ترانه‏‌هاى خیّام در زمان حیاتش به واسطه‏‌ى تعصّب مردم از چشم آنان مخفى بوده و تدوین نشده بوده است و لذا فقط در بین دوستان صمیمى او شهرت داشته و پس از وفاتش منتشر گردیده است.»

خیّام آثار علمى و ادبى بسیارى تألیف کرده است از جمله: رساله‏‌ى “روضه القلوب” درکلیات وجود، رساله‏ى نظام‏الملک در بیان حکومت، رساله‏ى معراجیه، رساله در تحقیق‌معنى وجود، رساله در علم کلیّات و بسیارى کتابهاى دیگر. همچنین، در مقام ریاضیدان وستاره شناس تحقیقات و تألیفات مهمى دارد.نظامى عروضى سمرقندى او راحُجته‏الحقّ و بیهقى امام عصر خود لقب داده‏اند.

به روایتى که در برخى کتابهاى تاریخى از جمله جامع‏التواریخ خواجه رشیدالدّینفضل‏اللّه‏، تاریخ گزیده‏ى حمداللّه‏ مستوفى و روضه‏الصّفا آمده خیّام، حسن صبّاح و خواجه‌نظام‏‌الملک طوسى به سه یار دبستانى معروف بوده‏‌اند که در بزرگى هر کدام به راهىمختلف رفتند. حسن صبّاح رهبرى فرقه‏ى اسماعیلیّه را به عهده گرفت، خواجهنظام‏الملک سیاستمدار بزرگى شد و خیّام شاعر و متفکّرى گوشه‏گیر گردید. بر پایه‏ىحکایت سه یار دبستانى، آنان قرار گذاشته بودند که هر کدام به جایگاه و مقام مهمّىرسیدند، دو نفر دیگر را یارى کنند. هنگامى که خواجه نظام‏الملک به وزارت سلجوقیانرسید، به خیّام فرمانروایى نیشابور و حومه‏ى آن سامان را پیشنهاد کرد؛ اما خیّام نپذیرفتو گفت قصد حکم فرمایى ندارد. بنابراین نظام‏الملک ده هزار دینار مقرّرى براى او تعیینکرد تا در نیشابور به او پرداخت کنند. ولى چنان که مرحوم محمّدعلى فروغى در مقدّمه‏ىتصحیح رباعیّات خیّام اشاره کرده، این داستان سند چندان معتبرى ندارد. علاوه براین،هیچ کدام از معاصران خیّام هم به این موضوع اشاره نکرده‏اند.

اطلاعات بیشتر

وزن0.107 kg
تعداد صفحات

56

نوبت چاپ

2

شابک

978-964-8479-20-1

سال چاپ

ویراستار، مصحح

,

موضوع

قطع

ناشر

نویسنده

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *